برنامه اروپا برای کاهش وابستگی به ناتو و خروج تدریجی آمریکا
در سالهای اخیر، کشورهای اروپایی به دنبال کاهش وابستگی خود به ایالات متحده در حوزه دفاعی و امنیتی بودهاند. این تلاشها بهویژه با توجه به مواضع دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، که بارها تهدید به خروج از ناتو کرده است، اهمیت بیشتری یافتهاند. بر اساس گزارشها، قدرتهای بزرگ نظامی اروپا، از جمله آلمان، فرانسه، بریتانیا و کشورهای شمال اروپا، در حال طراحی برنامهای برای انتقال تدریجی بار مالی و نظامی از آمریکا به اروپا طی پنج تا ده سال آینده هستند.
دلایل تلاش اروپا برای کاهش وابستگی به آمریکا
یکی از مهمترین دلایل این رویکرد، جلوگیری از خروج ناگهانی و یکجانبه آمریکا از ناتو است که میتواند امنیت قاره اروپا را در برابر تهدیدهای خارجی، بهویژه از سوی روسیه، تضعیف کند. مقامات اروپایی بر این باورند که ایالات متحده نقش کلیدی در امنیت اروپا ایفا میکند، چرا که بیش از تمامی کشورهای عضو ناتو در حوزه دفاعی هزینه میکند و تواناییهایی را در اختیار دارد که کشورهای اروپایی فاقد آن هستند، از جمله بازدارندگی هستهای، حملونقل هوایی گسترده و پایگاههای نظامی در سراسر اروپا.
افزایش هزینههای نظامی اروپا
کشورهای اروپایی، از جمله آلمان، فرانسه و بریتانیا، تصمیم گرفتهاند که هزینههای دفاعی خود را افزایش داده و بر اساس برنامهای بلندمدت، تواناییهای نظامیشان را به سطحی برسانند که بتواند بخش عمدهای از نقش ایالات متحده را جبران کند. برآوردها نشان میدهد که این فرایند بین پنج تا ده سال زمان خواهد برد. یکی از مقامات اروپایی تصریح کرده است که «افزایش هزینههای دفاعی، تنها راهکار ممکن برای ماست تا بتوانیم بار امنیتی را میان کشورهای عضو تقسیم کرده و وابستگی خود به ایالات متحده را کاهش دهیم.»
چالشهای پیشروی اروپا
علیرغم تعهد دیپلماتهای آمریکایی به تداوم همکاریهای نظامی، بسیاری از پایتختهای اروپایی نگران آن هستند که ترامپ یا دولتهای آینده آمریکا، بهسرعت نیروها و تجهیزات خود را از اروپا خارج کنند یا از انجام مأموریتهای مرتبط با ناتو سر باز زنند. این نگرانی باعث شده است که برخی کشورها برای ورود به مذاکرات درباره تقسیم مسئولیتهای دفاعی مردد باشند.
همچنین، بسیاری از مقامات اروپایی بر این باورند که هنوز مشخص نیست که آیا آمریکا با چنین فرآیند انتقالی موافقت خواهد کرد یا خیر. به گفته یکی از این مقامات، «ما به یک توافق رسمی با آمریکا نیاز داریم، اما هنوز معلوم نیست که آیا واشنگتن حاضر خواهد بود چنین توافقی را امضا کند یا خیر. حتی اگر امضا کند، آیا میتوانیم به پایبندی آنها اطمینان داشته باشیم؟»
گامهای عملی در جهت استقلال دفاعی اروپا
در راستای این تلاشها، گفتوگوهای متعددی بین کشورهای اروپایی، از جمله بریتانیا و فرانسه، در حال انجام است تا یک «ائتلاف اراده» برای حمایت از اوکراین در برابر تجاوزات روسیه و همچنین سرمایهگذاری در بخش دفاعی اروپا شکل بگیرد. نکته قابل توجه این است که این مذاکرات بدون حضور ایالات متحده انجام میشوند که نشاندهنده تمایل جدی اروپا برای افزایش استقلال نظامی خود است.
نتیجهگیری
تحولات اخیر در سیاستهای دفاعی اروپا نشاندهنده تغییری اساسی در رویکرد قاره سبز نسبت به امنیت خود است. در حالی که اروپا هنوز از مزایای همکاری با ناتو و آمریکا بهره میبرد، اما تلاش میکند تا با افزایش هزینههای نظامی و بهبود توانمندیهای دفاعی خود، وابستگیاش را به ایالات متحده کاهش داده و به سمت یک سیستم دفاعی مستقلتر حرکت کند. با این حال، موفقیت این طرح بستگی به میزان تعهد و همکاری کشورهای اروپایی و همچنین واکنش ایالات متحده دارد.